Thứ Sáu, 13 tháng 5, 2005

Lần đầu tiên xác định dấu tích thời Trần tại Cổ Loa

Những kết quả thu được tại đợt khai quật lần thứ 3 tại đền Thượng, Cổ Loa, Đông Anh - Hà Nội đã khẳng định lớp văn hoá đời Trần thực sự tồn tại nơi đây.

Mảnh lư hương thế kỷ 17 do Bát Tràng sản xuất
Theo Ban quản lý di tích danh thắng Hà Nội, đây là lần đầu tiên việc khai quật được tiến hành trong nội Thành, cũng là lần trùng tu lớn nhất từ trước tới nay, kinh phí dự tính lên tới chục tỉ đồng.

Trong 6 chiếc hố mà đoàn khảo cổ khai quật, một số hiện vật cổ có giá trị của 3 nền văn hóa của thời Lê, Trần và thời An Dương Vương (thời Cổ Loa) đã được tìm thấy.

Ở tầng văn hóa đầu tiên, phát lộ những vật liệu kiến trúc tiêu biểu như ngói, gạch, đồ gốm, mảnh diềm trang trí, mảnh lư hương do Bát Tràng sản xuất từ thế kỷ XVII. Đặc biệt, tại tầng đất tiếp theo, đoàn khai quật kết luận đây là lần đầu tiên xác định rõ ở Cổ Loa lớp văn hóa thời Trần thế kỷ XIII - XIV, thường đi liền với hiện vật thời Bắc thuộc thế kỷ IX - X.

Những vết tích như ngói mũi hài, ngói mũi lá, các họa tiết trang trí kiến trúc như lá đề có in khắc hình rồng, phượng... được tìm thấy tại đây chính là những đặc trưng tiêu biểu của kiến trúc thành cung thời Trần.

Ngoài ra, đoàn còn tìm thấy đồ dùng trong sinh hoạt, trong các nghi lễ: bát gốm, đĩa, bình, bộ sứ Thiên hạ thái bình. ở tầng văn hoá của hố 1 phát hiện ra một dấu tích đặc biệt: có vết nung, bên trong có chứa nhiều than tro... việc xác định tên dấu tích có nhiều ý kiến khác nhau, người cho là lò nung, người cho là bếp lò, người lại phán đoán đó là một ngôi mộ.

“Dù chưa thể đưa ra kết luận chính xác về dấu tích ấy nhưng việc phát hiện này đã bổ sung một dạng di tích của thời Trần và càng khẳng định mạnh mẽ đây là lớp văn hóa thời Trần”, PGS. TS. Phạm Minh Huyền trưởng nhóm khai quật nói.

Hiện nay, các nhà khảo cổ đang xử lý giai đoạn cuối của lớp đất sâu cùng thuộc thời Cổ Loa. Những hiện vật như cụm ngói, đá cuội, đá hộc, theo cán bộ nghiên cứu Trần Anh Dũng, chắc chắn liên quan đến những di tích thành nội từ thời Cổ Loa.

Diềm trang trí thế kỷ XVII
Diềm trang trí thế kỷ XVII
Đặc biệt trong hố 1, một mũi tên đồng 3 cạnh được tìm thấy, lại nằm ngay trong cung di tích của thành, là đặc trưng cho thời Cổ Loa giai đoạn Đông Sơn. Năm 1959, người ta đã phát hiện kho mũi tên đồng loại này ở Cầu Vực. ở hố 3 còn phát hiện thêm hệ thống móng đúc, khuôn đúc đồng, mảnh nồi nấu đồng... liên quan đến hệ thống lò phục vụ cho công trình kiến trúc của thành và việc tu bổ định kỳ.http://www.ngoimyxuan.com.vn
PGS. TS. Phạm Minh Huyền nói: “Với chúng tôi, mỗi đợt khai quật lại cho thêm những tư liệu mới về thời kì lịch sử đã qua. Riêng lần này kết quả lớn nhất thu được chính là đã xác định rõ lớp văn hóa thời Trần, lớp cư trú, phạm vi phân bố của các thành phần kiến trúc khác nhau trong thành nội Cổ Loa”.

Ba đợt khai quật khảo cổ học liên tiếp từ năm 2002 đến nay tại Cổ Loa đều thu kết quả tốt đẹp với những hiện vật có giá trị. Tuy nhiên chừng ấy thời gian gắn bó với Cổ Loa, đoàn khảo cổ đã chứng kiến nhiều đoàn khách tham quan, ai cũng chỉ thăm am Mỵ Châu, giếng Trọng Thủy, đình Ngự triều di quy, còn cái thành sừng sững thế thì chưa ai quan tâm tới.

Nên chăng, cần xây dựng một bản đồ hiện trạng thành Cổ Loa, bổ sung thêm những di tích mới để hướng dẫn cụ thể về thành cho khách tham quan. Các nhà khảo cổ học mong muốn các nhà chức trách có thẩm quyền cho phép mở rộng diện tích các hố để nghiên cứu thêm về lò đúc đồng trước kia, và bởi có thể còn nhiều di tích quan trọng nằm sâu trong thành nội. Khi ấy, hình ảnh một chiếc lò đúc đồng thời Cổ Loa sẽ là điểm nhấn của khu di tích văn hóa này.

Theo Tiền Phong